Mustafa Kemal Mh. Dumlupınar Blv. No:274/7 Mahall Ankara, B Blok Kat: 3 No:39 Çankaya, Ankara
Whatsapp+90530 377 06 02Öncesi & Sonrası

Çocuklarda Çene ve Kapanış Bozukluğu

Çocuklarda Çene ve Kapanış Bozukluğu

Çocuğunuz gülerken alt çenesinin hafifçe yana kaydığını, alt dişlerinin üst dişlerin önüne kapandığını ya da ön dişlerinin birbirine hiç değmediğini fark ettiyseniz yalnız değilsiniz. Bu tür kapanış bozuklukları çocuklukta sık görülür ve çoğu zaman ilk fark eden kişi anne babadır.

Çocuklarda kapanış bozukluğunu yetişkinlerden ayıran en önemli şey, çenelerin hâlâ büyüyor olmasıdır. Bu büyüme doğru zamanda yönlendirildiğinde, yetişkinlikte çok daha zor ve uzun sürecek tedavilerin önüne geçilebilir.

Çocuklarda Çene Kapanış Bozukluğu Nedir?

Kapanış, ağız kapandığında alt ve üst dişlerin birbirine nasıl oturduğudur. Çocuklarda bu ilişki yalnızca dişlere değil, alt ve üst çenenin nasıl büyüdüğüne de bağlıdır. Bu yüzden çocuklarda görülen kapanış bozukluklarının bir kısmı dişlerden, bir kısmı ise çene kemiklerinin gelişiminden kaynaklanır.

Çocuklarda en sık karşılaşılan kapanış bozuklukları şunlardır:

TürNasıl görünür?Evde ne fark edebilirsiniz?
Çapraz kapanışÜst dişlerin bir kısmı alt dişlerin iç tarafına kapanırÇocuk ağzını kapatırken alt çenesini sağa ya da sola kaydırır, çene ucu yüzün ortasında durmaz
Ters kapanışAlt ön dişler üst ön dişlerin önüne kapanırAlt çene önde, yüz profili düz ya da içbükey görünür
Alt çene geriliğiÜst ön dişler alt dişlerin çok önünde kalırÇene ucu geride, dudaklar zor kapanır, ön dişler düşmelerde kolay zarar görür
Açık kapanışArka dişler kapandığında ön dişler birbirine değmezÖn dişlerle ısırmakta zorlanma, dilin konuşurken dişlerin arasından görünmesi
Derin kapanışÜst ön dişler alt ön dişleri fazla örterGülerken alt ön dişler neredeyse hiç görünmez

Yetişkinlerde benzer tablolar dişler düz göründüğü halde de ortaya çıkabilir. Bu konuyu Dişlerim Düz Ama Kapanış Bozukluğum Olabilir mi? yazımda ayrıntılı anlattım.

Çocuklarda Kapanış Bozukluğu Neden Olur?

Çoğu zaman tek bir neden yoktur. Kalıtım ile günlük alışkanlıklar birlikte rol oynar.

  • Kalıtsal yapı: Anne ya da babada ters kapanış veya belirgin alt çene geriliği varsa, çocukta benzer bir çene yapısının görülme ihtimali artar.
  • Uzun süren emme alışkanlıkları: Parmak emme ve emzik kullanımı, özellikle 3 yaşından sonra da sürüyorsa, üst çenenin daralmasına ve ön dişlerin açılmasına yol açabilir.
  • Ağızdan nefes alma: Burun tıkanıklığı ya da büyük geniz eti nedeniyle ağızdan nefes alan çocuklarda dil ve dudakların dişlere uyguladığı denge bozulabilir.
  • Dil itme: Yutkunurken dilin ön dişlerin arasına itilmesi, açık kapanışın sürmesine neden olabilir.
  • Süt dişlerinin erken kaybı: Çürük nedeniyle erken çekilen süt dişlerinin boşluğuna komşu dişler kayabilir ve alttan gelen kalıcı dişin yeri daralabilir.

Anne Babalar Hangi Belirtilere Dikkat Etmeli?

Kapanış bozukluğunun bazı işaretleri günlük hayatta kolayca gözlemlenebilir. Aşağıdakilerden birini fark ederseniz 7 yaşını beklemeden bir ortodonti muayenesi planlamanız yerinde olur.

Evde gözlem listesi

  • Çocuğunuz ağzını kapatırken alt çenesini bir tarafa kaydırıyor.
  • Alt ön dişleri, üst ön dişlerin önüne kapanıyor.
  • Arka dişler kapalıyken ön dişler arasında boşluk kalıyor.
  • Uyurken ağzı açık kalıyor, horluyor ya da gün içinde sık sık ağızdan nefes alıyor.
  • 3-4 yaşından sonra da parmak emiyor ya da emzik kullanıyor.
  • Hep aynı taraftan çiğniyor ya da ön dişleriyle yiyecek koparmakta zorlanıyor.
  • Önden bakıldığında yüzün iki yarısı birbirinden farklı görünüyor.
  • Süt dişleri yaşıtlarına göre çok erken ya da çok geç dökülüyor.

Diş Kapanış Türleri

Çocuklar Hangi Yaşta Ortodontiste Götürülmeli?

Çocuklarda Kapanış Bozuklukları Hangi Yaşta Tedavi Edilmelidir?

Çocukların ilk ortodontik değerlendirmesinin 7 yaş civarında yapılması önerilmektedir. Bu dönemde üst çene darlığı, çapraz kapanış, fonksiyonel çene kayması ve belirgin iskeletsel uyumsuzluklar erken dönemde tespit edilebilir. Bazı ortodontik problemlerde büyüme ve gelişim devam ederken uygulanan tedaviler önemli avantajlar sağlayabilir. Bununla birlikte her çocuğun 7 yaşında ortodontik tedaviye başlaması gerekli değildir; ancak 7–15 yaş arası dönemin uzman bir ortodontist tarafından yakından takip edilmesi önemlidir.

İlk muayene, tedaviye başlamak demek değildir

7 yaş civarında ağızda hem süt dişleri hem de ilk kalıcı dişler bulunur. Bu karma dönem, çenelerin hangi yönde büyüdüğünü görmek için en uygun zamandır. Muayene sonrasında çocukların çoğu yalnızca düzenli takibe alınır. Tedavi yalnızca beklemenin sorunu büyüteceği durumlarda önerilir.

Çapraz Kapanış ve Çene Kayması

Çapraz kapanış, çocuklarda en sık görülen kapanış bozukluklarından biridir. Araştırmalarda süt dişi döneminde her 10 çocuktan yaklaşık birinde arka dişlerde çapraz kapanış görüldüğü bildirilmiştir. Bu çapraz kapanışların bir kısmı kalıcı dişler sürerken kendiliğinden düzelebilir, bir kısmı ise kalıcı dişlenmeye taşınır. Hangisinin bekleneceğine, hangisine erken müdahale edileceğine muayenede karar verilir.

Çocuklarda Çapraz Kapanış Çene Gelişimini Nasıl Etkiler?

Çapraz kapanış, alt ve üst dişlerin normal kapanış ilişkisinin tersine dönmesiyle ortaya çıkan bir ortodontik problemdir. Özellikle tek taraflı arka çapraz kapanışlarda çocuk, dişlerini kapatabilmek için alt çenesini sağa veya sola kaydırabilir. Fonksiyonel çene kayması olarak adlandırılan bu durum, büyüme döneminde çene hareketlerinde ve kas fonksiyonlarında asimetrilere neden olabilir. Bazı çocuklarda uzun süre devam eden fonksiyonel kaymalar, çene gelişimindeki asimetrilerle ilişkili olabilir. Çocukluk döneminde tedavi edilmeyen fonksiyonel çapraz kapanışlar erişkin dönemde ciddi yüz asimetrilerine ve çene eklemi problemlerine sebep olabilir.

Çocuklarda Çene Kayması Erken Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Alt çenenin kapanış sırasında sürekli aynı tarafa kayması, çoğunlukla dişler arasındaki erken temaslar veya üst çene darlığı gibi nedenlerle ortaya çıkabilir. Büyüme döneminde devam eden fonksiyonel çene kaymaları, bazı hastalarda çene gelişiminde asimetrilerin oluşmasına sebep olabilir. Bu nedenle fonksiyonel kaymanın erken dönemde belirlenmesi ve nedeninin ortadan kaldırılması önemlidir. Erken dönemde müdahale edilmeyen kaymalar kalıcı hale gelebilir ve ileride yüz asimetrisi ile çene eklemi sorunlarına zemin hazırlayabilir.

Çocuklarda Üst Çene Darlığı Çene Eklemini ve Yüz Gelişimini Etkiler mi?

Evet, üst çene darlığı, üst diş kavsinin alt diş kavsine göre dar olmasıyla karakterize edilen bir gelişim problemidir. Bu durum bazı çocuklarda çapraz kapanışa ve alt çenenin kapanış sırasında yana kaymasına neden olabilir. Fonksiyonel çene kaymaları, çiğneme hareketlerinde asimetriye ve çene gelişiminde istenmeyen değişikliklere eşlik edebilir. Ancak üst çene darlığının doğrudan çene eklemi hastalığına neden olduğu söylenemez. Uygun hastalarda büyüme döneminde uygulanan üst çene genişletme tedavileriyle darlığın ve buna bağlı fonksiyonel kapanış problemlerinin düzeltilmesi mümkün olabilir.

Ağız Solunumu ve Kötü Alışkanlıklar

Ağız Solunumu Çocuklarda Çene Gelişimini ve Duruşu Etkiler mi?

Uzun süreli ağız solunumu, çocuklarda yüz ve çene gelişimiyle ilişkili olabilen önemli bir fonksiyonel durumdur. Ağız solunumu yapan çocuklarda dilin dinlenme pozisyonu, dudak kapanışı ve baş-boyun duruşunda farklılıklar gözlenebilir. Bazı araştırmalarda ağız solunumu ile üst çene darlığı ve belirli yüz gelişim özellikleri arasında ilişkiler bildirilmiştir. Ancak bu değişikliklerin her çocukta aynı şekilde ortaya çıkacağı düşünülmemelidir. Sürekli ağız solunumu bulunan çocukların ortodonti ve kulak burun boğaz uzmanları tarafından değerlendirilmesi yararlı olabilir.

Parmak Emme ve Emzik Hangi Yaşta Bırakılmalı?

Bebeklik döneminde emme alışkanlıkları doğaldır ve çoğu çocuk bunları 2-4 yaş arasında kendiliğinden bırakır. Çocuk diş hekimliği alanındaki uluslararası öneriler, bu alışkanlıkların 3 yaş civarında sonlandırılmasının teşvik edilmesi yönündedir. Emzik bu yaştan önce bırakıldığında, ona bağlı oluşan açık kapanış çoğu zaman kendiliğinden düzelir.

Alışkanlık kalıcı ön dişler sürmeye başladıktan sonra da devam ediyorsa, üst çene daralabilir, ön dişler öne doğru eğilebilir ve açık kapanış kalıcı hale gelebilir. Bu durumda ödüllendirme gibi davranışsal yöntemler denenir. Yeterli olmazsa, alışkanlığı kırmaya yardımcı olan basit ağız içi apareyler kullanılabilir.

Çocuklarda Çene Eklemi Problemleri

Çocuklarda Dişlerin Kapanış Bozukluğu Çene Eklemini Etkiler mi?

Çocuklarda alt ve üst dişlerin uyumsuz kapanması, çiğneme kaslarının çalışma düzenini ve alt çenenin hareketlerini etkileyebilir. Özellikle çapraz kapanış ve fonksiyonel çene kayması bulunan çocuklarda çene hareketleri sırasında asimetriler görülebilir. Büyüme ve gelişim döneminde yapılan ortodontik muayeneler, bu tür fonksiyonel problemlerin erken değerlendirilmesini sağlar.

Çene Eklemi Problemleri Çocuklarda Hangi Belirtilerle Ortaya Çıkar?

Çocuklarda çene eklemi problemleri ağız açma sırasında ağrı, çene hareketlerinde kısıtlılık veya eklem bölgesinden gelen seslerle kendini gösterebilir. Bazı çocuklarda çiğneme sırasında rahatsızlık, çene kaslarında hassasiyet veya alt çenenin hareketlerinde farklılıklar görülebilir. Ancak çene ekleminden ses gelmesi her zaman tedavi gerektiren bir eklem hastalığı bulunduğu anlamına gelmez. Bu belirtilerin değerlendirilmesinde dişlerin kapanışı, çiğneme kasları ve çene eklemi birlikte incelenmelidir. Özellikle ağrı veya hareket kısıtlılığı bulunan çocuklarda erken klinik değerlendirme önemlidir.

Kapanış Bozukluğu, Duruş ve Omurga İlişkisi

Anne babaların son yıllarda en çok sorduğu konulardan biri, çene ve kapanış bozukluklarının çocuğun duruşunu etkileyip etkilemediğidir. Bu ilişki araştırılmaya devam eden bir konudur. Aşağıdaki cevaplarda bilinenleri ve henüz kesinleşmemiş noktaları ayrı ayrı bulabilirsiniz.

Dişlerdeki Kapanış Bozukluğu Duruş ve Postür Bozukluğuna Neden Olur mu?

Dişlerin kapanışı, çiğneme kasları ve baş-boyun bölgesindeki kas sistemi arasında fonksiyonel bağlantılar bulunmaktadır. Bazı bilimsel araştırmalarda kapanış bozuklukları ile başın öne doğru konumlanması ve boyun duruşundaki farklılıklar arasında ilişkiler bildirilmiştir. Çocuklarda duruş bozuklukları kas-iskelet sistemi gelişimi, solunum alışkanlıkları ve farklı çevresel faktörlerden de etkilenebilir. Bu nedenle kapanış bozukluğu ve postür değişiklikleri bulunan çocukların gerektiğinde farklı uzmanlık alanları tarafından birlikte değerlendirilmesi önemlidir.

Alt Çenenin Geride Olması Baş ve Boyun Duruşunu Etkiler mi?

Evet, alt çene geriliği, alt ve üst çene arasındaki iskeletsel ilişkinin uyumsuz olduğu ortodontik problemlerden biridir. Alt çenenin konumu ile baş-boyun postürü arasında ilişki olabileceğini gösteren bilimsel çalışmalar bulunmaktadır. Bununla birlikte başın öne doğru konumlanmasının yalnızca alt çene geriliğinden kaynaklandığını söylemek mümkün değildir. Solunum yolu özellikleri, kas fonksiyonları ve büyüme paterni de baş-boyun duruşunu etkileyebilir.

Çene Bozukluğu Çocuklarda Omurga Eğriliğine veya Skolyoza Neden Olur mu?

Çene bozukluğunun skolyoza doğrudan neden olduğu söylenemez. Ancak çene gelişimi, baş-boyun duruşu ve omurga postürü arasında ilişkiler bulunmaktadır. Özellikle alt ve üst çene uyumsuzlukları bulunan bireylerde bazı postür farklılıkları gözlemlenmiştir. Skolyoz, birçok farklı faktörün rol oynadığı ve ortodontik kapanıştan bağımsız olarak değerlendirilmesi gereken bir omurga problemidir. Çene asimetrisi ile birlikte belirgin duruş farklılığı bulunan çocuklarda ortodontik ve kas-iskelet sistemi değerlendirmelerinin birlikte yapılması yararlı olur.

Ortodontik Tedavi Çocuklarda Postür Bozukluğunu Düzeltir mi?

Ortodontik tedavinin temel amacı dişlerin kapanışını, çeneler arasındaki ilişkiyi ve çiğneme fonksiyonlarını uygun şekilde düzenlemektir. Büyüme döneminde uygulanan bazı ortodontik tedaviler, fonksiyonel çene kaymalarının giderilmesine ve çene gelişiminin yönlendirilmesine yardımcı olabilir. Ancak ortodontik tedavinin tek başına baş-boyun postürünü veya omurga eğriliğini düzelttiğini söylemek doğru değildir. Bu vakalarda ortodontik tedaviyle kombine olarak alanında uzman bir fizyoterapist takibi oldukça önemlidir.

Çocuklarda Kapanış Bozukluğu Nasıl Tedavi Edilir?

Çocuklarda tedavinin amacı çoğu zaman dişleri hareket ettirmekten çok, çenelerin büyümesini doğru yöne yönlendirmektir. Bu nedenle kullanılan yöntem, sorunun türü kadar çocuğun büyüme dönemine de bağlıdır. Aynı sorun bir yaşta basit bir apareyle çözülürken, birkaç yıl sonra çok daha kapsamlı bir tedavi gerektirebilir.

SorunKullanılabilecek yöntemGenellikle uygun dönem
Üst çene darlığı, çapraz kapanışÜst çene genişletme apareyiBüyüme döneminde, çoğunlukla karma dişlenmede
Üst çene geriliği, ters kapanışGenişletme apareyi ile birlikte yüz maskesiErken yaşlarda, genellikle 10 yaşından önce daha etkili
Alt çene geriliğiFonksiyonel (çene yönlendirici) apareylerErgenlikteki hızlı büyüme döneminde
Parmak emme, dil itmeDavranışsal yöntemler, gerekirse alışkanlık kırıcı apareyAlışkanlık kalıcı dişler sürerken devam ediyorsa
Süt dişinin erken kaybıYer tutucuDiş kaybedildikten kısa süre sonra
Dişlerden kaynaklanan kapanış ve çapraşıklıkSabit tel veya uygun vakalarda şeffaf plakÇoğunlukla kalıcı dişler sürdükten sonra

Üst çene geriliğinde kullanılan yöntemleri Üst Çene Geriliği Nasıl Düzelir? yazımda, tedavinin çene yapısına etkisini ise Diş Teli Çene Yapısını Düzeltir mi? yazımda ayrıntılı anlattım.

Zamanlama neden bu kadar önemli?

Çene büyümesini yönlendiren apareyler, büyüme devam ederken etkilidir. Büyüme tamamlandıktan sonra aynı iskeletsel sorun çoğu zaman yalnızca dişleri hareket ettirerek gizlenebilir ya da ileri vakalarda çene cerrahisi gerektirebilir. Bu yüzden "biraz büyüsün, sonra bakarız" yaklaşımı bazı sorunlarda fırsatın kaçmasına neden olabilir.

Erken Tedavi İki Aşamalı mıdır?

Çoğu zaman evet. Büyüme döneminde yapılan ilk aşamada çenelerin ilişkisi düzeltilir ya da yönlendirilir. Kalıcı dişlerin tamamı sürdükten sonra, gerekirse ikinci bir aşamada dişlerin son dizilimi ve kapanışı tamamlanır. İlk aşamanın amacı ikinci aşamayı kısaltmak, basitleştirmek ve diş çekimi ya da cerrahi ihtiyacını azaltmaktır.

Sık Sorulan Sorular

Süt Dişlerinde Görülen Kapanış Bozukluğu Tedavi Edilir mi?

Her zaman değil. Süt dişi döneminde görülen bazı kapanış bozuklukları, kalıcı dişler sürerken kendiliğinden düzelebilir. Ancak çocuk ağzını kapatırken alt çenesini belirgin şekilde bir tarafa kaydırıyorsa ya da alt dişler üst dişlerin önüne kapanıyorsa, beklemek yerine erken değerlendirme yapılması daha doğrudur.

Kapanış Bozukluğu Çocuktan Çocuğa Geçer mi, Genetik midir?

Çene yapısı büyük ölçüde kalıtımla belirlenir. Ailede ters kapanış ya da belirgin çene geriliği varsa, kardeşlerde ve çocuklarda benzer bir yapı görülebilir. Bununla birlikte emme alışkanlıkları, ağız solunumu ve erken diş kayıpları gibi çevresel etkenler de kapanışın gelişimini değiştirebilir.

Çocuklar Apareye Alışabilir mi, Ağrı Yapar mı?

Çocukların çoğu apareylere birkaç gün ile bir hafta içinde alışır. İlk günlerde baskı hissi, hafif hassasiyet ve konuşmada kısa süreli değişiklik olabilir. Bu belirtiler genellikle kendiliğinden geçer. Uzun süren ağrı, yara ya da apareyin yerinden çıkması durumunda ortodontistinize haber vermelisiniz.

Erken Tedavi Yapılırsa İleride Diş Teli Gerekmez mi?

Erken tedavi her zaman ikinci aşamayı ortadan kaldırmaz. Ancak çenelerin ilişkisi büyüme döneminde düzeltildiğinde, kalıcı dişlerde yapılacak tedavi genellikle daha kısa ve daha basit olur.

Ankara’da Çocuklarda Kapanış Bozukluğu ve Çene Gelişimi İçin Hangi Uzmana Başvurulmalıdır?

Çocuklarda dişlerin kapanış bozuklukları, alt ve üst çene gelişimindeki uyumsuzluklar ve fonksiyonel çene kaymaları ortodonti uzmanları tarafından değerlendirilir. Ortodontik muayenede yalnızca dişlerin sıralanması değil, çenelerin iskeletsel ilişkisi, büyüme potansiyeli ve çiğneme fonksiyonları da incelenir. Özellikle büyüme ve gelişim döneminde bazı problemlerin erken tespit edilmesi, uygun tedavi zamanlamasının belirlenmesi açısından önemlidir. Ankara’da ortodonti uzmanı olarak çocuk hastalarımda çene gelişimini, dişlerin kapanışını ve fonksiyonel ilişkileri bir bütün olarak değerlendiriyorum. Tedavi planlamasını her çocuğun bireysel büyüme özelliklerine ve ortodontik ihtiyaçlarına göre oluşturuyorum.

Çocuklarda uyguladığımız tedaviler hakkında daha fazla bilgi için Çocuk Ortodonti Ankara sayfama göz atabilirsiniz.

Sonuç

Kısa cevap: Çocuklarda kapanış bozukluğu; çapraz kapanış, alt çenenin önde ya da geride olması, ön dişlerin birbirine değmemesi gibi durumları kapsar. İlk ortodonti muayenesinin 7 yaş civarında yapılması önerilir. Her çocuk bu yaşta tedavi gerektirmez, ancak büyüme döneminde fark edilen bazı sorunlar basit apareylerle çok daha kolay düzeltilebilir.

Çocuklarda kapanış bozukluğu, büyüme devam ettiği için yetişkinlere göre çok daha kolay yönlendirilebilir. Her kapanış farklılığı hemen tedavi gerektirmez, ancak hangisinin beklenebileceğine, hangisinin erken tedavi gerektirdiğine yalnızca muayene ile karar verilebilir.

Çocuğunuzda çene kayması, ters kapanış, ağız solunumu ya da devam eden parmak emme alışkanlığı fark ettiyseniz, 7 yaşını beklemeden bir ortodonti değerlendirmesi yaptırmanızı öneririm. Ankara Çankaya'daki kliniğimizden randevu alarak çocuğunuzun çene gelişimini birlikte değerlendirebiliriz.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için muayene gereklidir.

google
Hasta Yorumları

Hasta memnuniyetini öncelik edinen, güvenilir yaklaşımı ve başarılı tedavileriyle öne çıkan bir diş hekimi ve ortodonti uzmanıdır.

google
Hakkımda Hakkımdaİletişim İletişimWhatsapp Whatsapp
Uzm. Dt. Berkay Hayırcı DentiusUzm. Dt. Berkay HayırcıUzman Diş Hekimi, Ortodontist
+90530 377 06 02
+90530 377 06 02