Şeffaf Plak Tedavisi Çeneyi Düzeltir Mi?

Şeffaf plak tedavisi denildiğinde hastalarımızın aklına ilk olarak dişlerin hareket ettirilerek düzelmesi gelir. Bununla birlikte sosyal medya üzerinden en sık aldığım sorulardan biri şudur: “Hocam, şeffaf plak tedavisi çenemi de düzeltir mi?” Yazımızda, şeffaf plak tedavisinin çene yapısı, kapanış ilişkisi ve yüz dengesi üzerindeki etkilerini; ele alalım.

Şeffaf Plak Tedavisi Nedir?

Şeffaf plaklar; dişleri planlı, kontrollü ve aşamalı olarak minimal kuvvetlerle hareket ettirmek için kullanılan, kişiye özel üretilen ince transparan ortodontik apareylerdir.

Bizim her tedavide amacımız; sadece dişleri düzeltmek değil; aynı zamanda sağlıklı, dengeli ve fonksiyonel bir kapanışı kişinin yüz oranlarıyla uyumlu olacak şekilde sağlamaktır.

Dişlerin konumu değiştiğinde, alt ve üst çenenin birbiriyle olan kapanış ilişkisi de çoğu zaman olumlu etkilenir.

Şeffaf Plak Tedavisi Çeneyi Gerçekten Düzeltir Mi?

Şeffaf plak tedavisi çeneyi düzeltir mi cevabı her hasta, her vaka ve her yaşta farklılık gösterir.

Şeffaf plakların çene üzerindeki etkisi, problemin dişsel mi yoksa iskeletsel mi olduğuna, eğer iskeletsel problem varsa şiddetine ve tedaviye hangi yaşta başladığımıza bağlıdır.

Diş Kaynaklı Çene Problemlerinde Şeffaf Plak Etkisi

Eğer çenelerdeki problemin sebebi dişsel kapanış ise; yani dişlerin yanlış konumlanmasına bağlı çene kapanışında kayma varsa ve Alt ve üst çene arasındaki uyumsuzluk hafif veya orta düzeydeyse şeffaf plak tedavisiyle kapanış ilişkisi başarılı şekilde düzenlenebilir. Şeffaf plaklarla dişleri düzgün sıralayıp alt ve üst dişlerin kapanış ilişkisini düzelttiğimizde

• Çiğneme dengesi sağlanır
• Diş temasları düzelir
• Çene eklemi daha rahat çalışır

Hastalarımız bu tedavi sonucunda çoğu zaman “çenem düzeldi” şeklinde kendilerini ifade ederler.

Şeffaf Plak Hangi Çene Problemlerinde Etkilidir?

Alt Çene Geriliği veya İleriği

Alt çene geriliği veya ileriliği tedavilerinde büyüme-gelişim çağındaki bireylerde fonksiyonel çene ortopedisi prensipleri ile tedaviler yapmaktayız. Bu tedavilerde sabit veya hareketli apareyler kullanarak kemiğin büyüme potansiyelini kullanarak büyüme-gelişim çağındaki bireylerde çeneleri düzeltebiliyoruz.

Burada en önemli nokta 9-14 yaş arası dönemin tedavi için ideal dönem olduğu ve erişkin dönemde kemik büyüme yavaşlayacağı veya duracağı için apareylerle çeneye müdahale etme şansımızın azaldığıdır.

Özellikle alt çene geriliği tedavisinde geçmişten günümüze yaklaşım önemli ölçüde değişmiştir.

Eskiden büyüme çağındaki hastalarda diş telleri ile birlikte Herbst ve Forsus gibi sabit fonksiyonel apareyler veya monoblok, twinblok gibi hareketli fonksiyonel apareyler yaygın olarak kullanılırdı; bu apareyler alt çeneyi öne zorlayarak iskeletsel etki oluşturmayı hedeflerdi. Ancak bu sistemler hastalar için oldukça hacimli, konforsuz ve hijyen açısından da zorlayıcı olabiliyordu. Ayrıca konuşma, çiğneme ve günlük adaptasyon süreci çoğu zaman rahatsız ediciydi.

Artık gelişen teknoloji ile birlikte Günümüzde ise Invisalign ve benzeri şeffaf plak sistemleri, uygun vakalarda fonksiyonel ataşmanlar ve özel planlamalarla kanatlı şeffaf plaklarla hem geleneksel fonksiyonel apareylerin yaptığı aynı işi sağlayabilekte hem de daha kontrollü, daha ergonomik ve hasta dostu bir alternatif sunmaktadır.

Modern dijital planlama sayesinde diş hareketleri ve kapanış düzenlemesi eş zamanlı olarak yönetilebilmekte, dolayısıyla hastalarımızın tedavi sürecine uyumu artmaktadır. Şeffaf plaklar estetik avantajı, çıkarılabilir olması ve konforu sayesinde özellikle ergen ve genç erişkin hastalarda daha kabul edilebilir bir tedavi seçeneği hâline gelmiştir.

Özetle uygun yaş ve endikasyonda alt çene geriliğinin tedavisini, tek başına şeffaf plak sistemleriyle başarıyla yapabilmekteyiz.

Öte yandan alt çene ileriliği tedavilerinde; fonksiyonel tip çene kayması varsa tek şeffaf plaklarla tedavileri bitirebilmekteyiz.

Derin kapanış olgularında da sadece şeffaf plakları kullanarak tedaviler yapabilmekteyiz. Burada önemli olan nokta derin kapanışın sebebinin dişlerden mi kaynaklı olduğu yoksa iskeletsel veya fonksiyonel başka problemlerin mi eşlik ettiğidir.

Açık Kapanış

Üst dişlerin alt dişleri 2-4 mm den daha az örttüğü veya hiç kapatmadığı olgulara basitçe ön açık kapanış diyoruz. Benzer şekilde Derin kapanış problemlerinde olduğu gibi dişsel, iskeletsel ve fonksiyonel kaynaklı olabilir. Özellikle dişsel nedenli açık kapanış vakalarında şeffaf plak tedavisi oldukça etkilidir. Ön dişleri sadece şeffaf plaklar ile hareket ettirerek yani uzatarak ön açık kapanış vakalarının tedavilerini yapabilmekteyiz.

Çapraz Kapanış

Çapraz kapanış, üst ve alt dişlerin kapanış sırasında olması gereken konumda kapanmaması durumudur.

Normalde üst dişler, alt dişlerin biraz dışından kapanır. Çapraz kapanışta ise alt dişler üst dişlerin dışına taşabilir veya bazı dişler ters konumda kapanır. Bu durum tek bir dişi ilgilendirebileceği gibi, birden fazla dişi veya tüm çeneyi de etkileyebilir.

Çapraz Kapanışın Çeşitleri Nelerdir?

• Ön Çapraz Kapanış
• Üst ön dişlerin, alt ön dişlerin gerisinde kaldığı durumdur.
• Arka Çapraz Kapanış
• Üst arka dişlerin, alt arka dişlerin içinde kapanmasıdır.
• Tek taraflı veya çift taraflı görülebilir.

Tek Diş Çapraz Kapanışı

Sadece bir veya birkaç dişin ters konumda kapanmasıdır.

Dişsel ve İskeletsel Çapraz Kapanış

• Dişsel çapraz kapanış: Dişlerin yanlış konumlanmasına bağlıdır
• İskeletsel çapraz kapanış: Çene kemiklerinin darlığı veya asimetrisi olabilir

Çapraz Kapanış Neden Tedavi Edilmelidir?

Tedavi edilmeyen çapraz kapanış vakaları; Dişlerde düzensiz aşınmalara, Çene ekleminde zorlanmaya, Yüz asimetrisine, Çiğneme ve konuşma problemlerine yol açabilir. Bu nedenle erken teşhis ve tedavi çok önemlidir.

Çapraz Kapanış Şeffaf Plaklarla Nasıl Düzeltilir?

Şeffaf plaklar, her yaştaki özellikle dişsel kaynaklı çapraz kapanışlarda oldukça etkili ve tek başına yeterlidir.

Tedavide; Gerekirse diş arkları genişletilerek, ters konumda olan dişler kontrollü şekilde şeffaf plaklar ideal pozisyonuna alınır. Fonksiyonel çapraz kapanış vakalarında, çocukluk çağındaki diş kapanışına bağlı çene kaymaları tedavilerinde, şeffaf plaklar ile tedaviler oldukça etkilidir.

Hafif ve orta düzey çapraz kapanış vakalarında, şeffaf plaklarla konforlu ve estetik bir tedavi sağlanabilir.

Bununla birlikte erken teşhis ile doğru yaşta tedavi edilmeyen, fonksiyonel çapraz kapanışlar yani diş temaslarına bağlı oluşan çene kaymaları ileri yaşlarda çenelerin o şekilde büyümeleri ve şekillenmeleri sonucu morfolojik hale gelebilir. Tedavisi çok daha kapsamlı ve uzun cerrahi müdaheleler gerektirtebilir.

Şeffaf Plakların Yetersiz Kaldığı Çene Problemleri

Her çene problemi şeffaf plaklarla çözülmeyebilir. Bu noktada doğru bilgilendirme büyük önem taşır.

• Erişkin dönemdeki belirgin alt çene geriliği veya ileriliği
• Yüz profilini ciddi şekilde etkileyen çene uyumsuzlukları
• Büyüme tamamlandıktan sonra ortaya çıkan kamuflaj tedavisine uygun olmayan iskeletsel problemler gibi durumlarda şeffaf plaklar tek başına yeterli olmayabilir.

Bu vakalarda:

• Ortognatik cerrahi
• Veya cerrahi + ortodontik kombine tedaviler gerekebilir.

Şeffaf Plak Tedavisi Yüz Şeklini Değiştiri mi?

Şeffaf plaklar yüz kemiklerini doğrudan değiştirmez. Ancak: diş dizilimi, dudak ve diş desteği, kapanış dengesi düzeldiğinde yüz profilinde doğal ve olumlu değişimler görülebilir.

Şeffaf Plak Tedavisi Çene Ağrısını Azaltır mı?

Eğer çene ağrısı sebebi, Kapanış bozukluğuna, Dişlerin yanlış temasına ve çiğneme dengesizliğine bağlıysa, şeffaf plak tedavisi sonrası hastaların büyük kısmında belirgin rahatlama görülür.

Sonuç: Şeffaf Plak Tedavisi Çeneyi Düzeltir Mi?

Şeffaf plak tedavisi diş kaynaklı ve hafif–orta düzey çene ilişkisi bozukluklarında etkilidir. Büyüme gelişim çağındaki çocuklarımızda çoğu çene probleminin tedavisinde oldukça etkilidir.

Fonksiyonel kapanış problemlerinde erken dönemde başarıyla kullanılır. İleri derecede iskeletsel çene bozukluklarında tek başına yeterli olmayabilir.

En doğru tedavi planı ve hangi vakada şeffaf plaklarla tedavi yapabileceğimiz konusunda en doğru bilgi için detaylı klinik muayene şarttır.